Synagoge

De synagoge in Roermond ligt midden in de binnenstad. Ze is uniek in de regio, zowel architectonisch als door haar volledig bewaard gebleven interieur in de stijl van de jaren 1950. In 2007 heeft de tentoonstelling ‘Grenservaringen’ – mede door Rura georganiseerd – ervoor gezorgd dat deze belangrijke authentische plaats opnieuw aan bezoekers is opengesteld.

Geschiedenis

De synagoge werd in 1853 in het centrum van Roermond gebouwd, in de Tweede Wereldoorlog verwoest en in 1953 heropgericht. Het gebouwencomplex met een opvallend ingericht voorhuis uit de 19de eeuw en een kleine naoorlogse synagoge op de binnenplaats vormt een spannend geheel. Dit beschermd monument vat de joodse geschiedenis van de streek voorbeeldig samen. Het trotse voorhuis staat voor de bloeiperiode van de kleine joodse gemeenten in Limburg in de 19de eeuw. De kleinere naoorlogse synagoge daarentegen getuigt van de moeilijkheden, om na de Duitse bezetting en de Holocaust, opnieuw joods leven op te bouwen.

Tussen de beide winkels loopt een gang naar de binnenplaats, waar zich een kleine synagoge bevindt uit 1953, naar ontwerp van architect A. Oznowicz uit Amsterdam. Deze vervangt de oorspronkelijke synagoge, die tijdens de Tweede Wereldoorlog is verwoest. Op de binnenplaats bevindt zich ook het monument voor de uit Roermond afkomstige joodse oorlogsslachtoffers.
Dit werd op 1 mei 2007 werd het onthuld. De Stichting Rura had het initiatief genomen voor de oprichting ervan en met financiële ondersteuning van de Gemeente Roermond kon het gerealiseerd worden. De Maastrichtse kunstenaar Appie Drielsma heeft een in roestvrij staal uitgevoerd monument ontworpen met daarop de namen van alle 133 aan ons bekende slachtoffers. Het monument werd onthuld door de voorzitter van de Israëlitische gemeente in Limburg, de heer B. Wesly en toenmalig burgemeester van Roermond, de heer H. van Beers. Rabbijn Schapiro heeft daarbij een herinneringsgebed uitgesproken.
Tijdens de bijeenkomst hield Wiel Kusters een voordracht met de titel Wer ist erstanden? over twee jeugdgedichten van Jacob Hiegentlich en vond de aanbieding plaats van de herdruk van diens boek Het zotte vleesch, vanwege de herdenking van de honderdste geboortedag van Jacob Hiegentlich.

De synagoge was het religieuze centrum van de joodse gemeente Roermond, die volgens de traditionele ritus hier haar eredienst vierde. Na de opheffing van de gemeente in 1986 bleef het interieur met de weinige bewaard gebleven voorwerpen voor de eredienst over. Een rondgang met foto´s voert in het Duits en in het Nederlands door de gebedsruimte. Daarbij worden niet alleen de architectonische elementen in hun religieuze betekenis verklaard, maar er worden ook – voor zover ze voorhanden zijn – passende documenten uit het gemeenteleven voorgesteld.

Tentoonstelling Grenservaringen

“Al wat naar slavernij smaakt, is afgeschaft…“. Met deze woorden beloofde de Franse Regeringscommissaris Rudler in 1798 de joden tussen Rijn en Maas een nieuw, gelijkberechtigd leven onder Napoleon, nadat ze eeuwenlang onderdrukt en vervolgd geweest waren. Hoe de bewogen joodse geschiedenis van het begin van de moderne tijd tot heden zich dan in werkelijkheid ontwikkeld heeft, was het onderwerp van een tentoonstelling in 2007-2008.

Strikt genomen ging het om twee tentoonstellingen, die als project van de Euregio Rijn-Maas-Noord van oktober 2007 tot en met juni 2008 ontwikkeld werden: een tentoonstelling in de synagoge van Roermond en een reizende tentoonstelling, die door de regio toerde. Ze vulden elkaar aan, maar stonden ook elk apart.

Openingstijden

Door omstandigheden is de synagoge op dit moment helaas niet toegankelijk voor bezoekers.